سلطان محمد ميرزا قاجار
350
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
سمت چپ ، جلگهء هموارى است كه متصل به صحراى نمك و سياهكوه خوار « 8 » مىشود ، همهء اين كوهها بسيار شباهت به كوههاى بين الحرمين حجاز دارد . آباديهاى ميان راه از ابراهيمآباد الى شهر كاشان هفت ساعت ، همهء راه هموار و رمل [ است ] . سه ده بسيار معتبر كاشان كه آران و بيدگل « 9 » و خوشآباد باشد در سر اين راه واقع است . سمت راست دور از راه همان كوهستان قم است كه آمده از طرف جنوب كاشان مىگذرد . طرف چپ صحرايى است وسيع ، كوير ، رمل و نمك . از كنار نمكزار ، كوه رملى طولانى كشيده تا نزديك يزد مىرود . راه شورآب و اما راه ديگر كه موسوم به راه شورآب « 10 » است . از قم الى شورآب هفت ساعت ، اول راه هموار و محل زراعت ، وسط راه مزرعه و باغى است موسوم به پاسنگان « 11 » . [ 232 آ ] آخر راه دامنه و دره ماهور [ است ] . خود شورآب كاروانسرايى است ادبار ، آب شورى دارد . چند نفر از جهت رفع احتياج قوافل در آنجا ساكناند . اين كاروانسرا در دامنه واقع است و كبك بسيار دارد . جلگهاى كه در سمت چپ اين راه واقع است جلگهاى است كه از راه كوير به كاشان مىروند . در دامنهء اين كوه طرف جلگه ، كورههاى زياد دارند [ و ] قلياب مىپزند .
--> ( 8 ) . در جنوب خوار ، سياهكوه كه به رشتهء طويل گوگرد متصل شده تا شمال جندق پيش مىرود . ( جغرافياى مفصل ايران ، ج 1 ، ص 62 ) . ( 9 ) . آران و بيدگل ، دو قريهء مهم هستند كه به فاصلهء يك فرسخ در شمال كاشان قرار دارند . ( همان كتاب ، ج 2 ، ص 403 ) . ( 10 ) . ده كوچكى از بخش مركزى شهرستان كاشان است . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 3 ) . ( 11 ) . نام محلى است كه بر سر راه قم به شوراب و كاشان واقع است .